Betoog 28-11-25 Commissievergadering
Hier het betoog zoals Dita Daalmeijer deze geschreven heeft en daarna gehouden heeft tijdens de commissievergadering van 28-11-25
Laat ik beginnen met te zeggen dat we het waarderen dat l'Escaut zoekt naar een passende oplossing voor de bewoners van 't Eiland. De corporatie staat voor de opgave om verouderde woningen te slopen en te vervangen, en dat is ingrijpend voor de mensen die er nu wonen. Tegelijkertijd heeft de gemeente een grote volkshuisvestelijke opgave: we moeten voldoende betaalbare en passende woningen realiseren binnen een al complexe ruimtelijke opgave.
Juist omdat dit vraagstuk zo zwaar weegt – maatschappelijk, financieel en ruimtelijk – moeten we vandaag vooral scherp kijken naar de kwaliteit van het besluitvormingsproces. En juist daarover maken wij ons grote zorgen.
Ik wil onze zorgen langs 5 lijnen naar voren brengen.
1. De volgorde der dingen klopt niet
Vandaag wordt ons gevraagd om in te stemmen met een principiële stap: een richtinggevend besluit over grondruil én actief grondbeleid op een strategische locatie. Een besluit dat verwachtingen wekt richting l'Escaut, terwijl er nog geen helder beeld bestaat van de toekomst van het gebied dat achterblijft.
De woningen van 't Eiland staan in een bijzonder gebied aan zee. Juist omdat het om zo'n uitzonderlijke plek gaat, is het des te problematischer dat er nog geen gebiedsvisie ligt. Zo'n visie moet het startpunt zijn voordat we keuzes maken over grondruil en de verdere ontwikkeling van dit gebied. Want wat is bijvoorbeeld de toekomst van Damen in dit gebied? En welke ideeën leven er voor een tijdelijke bestemming?
In plaats van nu al stappen te zetten, is dit juist hét moment om samen het gesprek te voeren — met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden — zodat we transparant en zorgvuldig toewerken naar een gedragen toekomst voor dit unieke gebied.
Wij vinden het dan ook te vroeg om deze stap te zetten, zolang:
- er geen gebiedsvisie voor 't Eiland is,
- de ruimtelijke en maatschappelijke ambities ontbreken,
- de financiële gevolgen voor de GREX Scheldekwartier onbekend zijn,
- en de kosten voor sloop, asbest en sanering van de huidige woningen niet inzichtelijk zijn.
Zonder deze basisinformatie ontbreekt het besluitvormingsproces aan zorgvuldigheid, en dat baart ons grote zorgen.
Voorzitter:
De Omgevingsvisie is daar helder over: eerst samen met stakeholders een
gebiedsvisie voor 't Eiland ontwikkelen. En pas dán besluiten over
grondbeleid. Het zou ook zomaar kunnen dat op basis van een gebiedsvisie het
omgevingsplan wordt aangepast en de mogelijkheid ontstaat om op 't eiland een
mix van woningen te bouwen waardoor sociale woningbouw wél betaalbaar wordt en
de gemeente wél richting geeft maar geen risico loopt.
2. Essentiële informatie ontbreekt
Dijkversterking – wie betaalt wat, wanneer en waarvoor?
Het Waterschap wil de versterking van het dijktracé van Vlissingen tot Westkapelle pas rond 2040 gaan voorbereiden; het staat nu nog niet eens op de planning. Pas bij de start van de voorbereidingen worden belanghebbenden betrokken en komt compensatie in beeld.
Tegelijkertijd is nog helemaal niet duidelijk hóe de dijk wordt versterkt: binnendijks, buitendijks of hybride. Toch stelt het Waterschap nu al zware eisen aan nieuwbouw, uitgaande van 75 jaar toekomstbestendigheid. Dat is opmerkelijk, want bij de gebiedsvisie voor het Arsenaalgebied – waar het Waterschap eerder bij betrokken was – is aangegeven dat er nadrukkelijk naar alternatieve of buitendijkse oplossingen zal worden gekeken.
Als de huidige woningen nog 15 jaar hadden meegekund, dan zou L'Escaut in 2040 waarschijnlijk gewoon in aanmerking komen voor nadeelcompensatie, zodat opnieuw sociale huurwoningen kunnen worden gebouwd op dezelfde locatie. Waarom het gesprek over compensatie niet nu al starten? De toekomstige dijkversterking blokkeert immers elke ontwikkeling op die locatie, tenzij er zwaar wordt geïnvesteerd.
Is door L'Escaut onderzocht of compensatie mogelijk is via het Rijk, de provincie of het Waterschap? In de stukken zien we geen onderzoek naar deze route.
Kortom: het Waterschap weet nog niet welke methode wordt gekozen, maar lijkt wel uit te gaan van de meest ingrijpende variant. Dat is begrijpelijk vanuit voorzichtigheid, maar de maatschappelijke consequenties zijn groot. Daarom voelt het onredelijk om andere partijen nu al op te laten draaien voor de meerkosten van verzwaarde nieuwbouw.
3. Grote financiële vraagstukken zonder antwoorden
Voorzitter, We bespreken vandaag een strategische beslissing, maar we missen essentiële financiële informatie. Dat is des te belangrijker omdat dit besluit grote gevolgen kan hebben voor de begroting én voor de GREX Scheldekwartier.
Sloop en sanering We weten niet wat de sloop van de huidige woningen kost, inclusief asbestverwijdering en mogelijke bodemsanering. Terwijl er rapporten zijn die wijzen op vervuiling. Wie draagt welke kosten? Wanneer moet dit plaatsvinden? En wat betekent dat voor onze financiële positie? Die inzichten ontbreken volledig.
Parkeren De parkeerplaatsen aan de Koningsweg verdwijnen. Volgens de stukken wordt dat opgelost in de Machinefabriek, maar waar parkeren toekomstige bewoners van het nieuwe complex zelf? En wat betekent dit voor de parkeerdruk rond het station, de binnenstad en het Scheldekwartier? Ook hier ontbreken concrete antwoorden.
Impact op de GREX Scheldekwartier Als we de Koningsweg – nu bedoeld voor duurdere appartementen – inzetten voor sociale woningbouw, daalt de opbrengst en stijgt onze risico-exposure. Maar hoeveel precies? We kunnen het niet beoordelen, want de cijfers liggen er niet.
Voorzitter: Zonder deze financiële onderbouwing kan de raad simpelweg geen goed besluit nemen.
4. Belangen in balans
Er liggen meerdere, begrijpelijke belangen op tafel:
- l'Escaut wil verouderde woningen vervangen,
- het Waterschap anticipeert op toekomstige dijkversterking,
- de gemeente stuurt op betaalbaarheid en gebiedsontwikkeling.
- Bewoners willen perspectief
Maar wat betekent dit alles voor Vlissingen over 10, 20, 30 jaar? Zonder een doorkijk naar mogelijke toekomstscenario's kunnen we niet bepalen welk belang op dit moment het zwaarst moet wegen. De vraag zou moeten zijn: wat is het best voor deze stad op de lange termijn? En daarvoor missen we het totaalbeeld.
5. De logische stap: eerst meerdere scenario's uitwerken
Voorzitter, Er zijn alternatieven die niet zijn onderzocht en die juist helpen om wél een zorgvuldige keuze te maken. Denk aan:
- scenario's waarin de gemeente wél of géén grondeigenaar wordt,
- scenario's met verschillende woningprogramma's op 't Eiland,
- tijdelijke invullingen zolang de dijkversterking nog onzeker is,
- en scenario's waarbij compensatie of cofinanciering van Rijk, provincie of Waterschap wordt benut.
Die opties maken het speelveld breder, transparanter en bestuurlijk veel sterker.
En: we hébben de tijd. De dijkversterking komt pas na 2040 in beeld. De enige echte urgentie is de staat van de woningen — en ook daarvoor bestaan tijdelijke en pragmatische oplossingen, zonder nu vast te zitten aan een strategische grondruil.
Conclusie
Het gaat ons niet om vertraging of het tegenhouden van een oplossing. Het gaat om zorgvuldigheid, transparantie en toekomstbestendig bestuur.
Daarom stellen wij voor:
→ Niet in te stemmen met het huidige raadsvoorstel.
En het college te verzoeken om:
- Een gebiedsvisie met meerdere uitgewerkte scenario's, inclusief ruimtelijke, financiële en maatschappelijke effecten.
- Volledige financiële transparantie, waaronder:
- sloop- en saneringskosten,
- gevolgen voor de GREX Scheldekwartier,
- parkeervoorzieningen voor huidige én toekomstige bewoners,
- en een realistisch plan-economisch perspectief voor 't Eiland.
- Compensatie- en cofinancieringsmogelijkheden bij Rijk, provincie en Waterschap serieus te onderzoeken.
- Pas daarna een voorstel terug te brengen, zodat de raad werkelijk kan kiezen.
Voorzitter: De bewoners van 't Eiland verdienen duidelijkheid en een eerlijke aanpak. De raad verdient volledige informatie. En Vlissingen verdient een besluit dat standhoudt — vandaag, morgen en over decennia.
Dank u wel.
Betoog Commissievergadering - Raadsvoorstel 3.2 (compacte versie, 5-6 minuten)
Voorzitter,
We waarderen dat l'Escaut zoekt naar een oplossing voor de bewoners van 't Eiland. Dit vraagstuk weegt zwaar – maatschappelijk, financieel en ruimtelijk. Juist daarom moeten we scherp kijken naar de kwaliteit van het besluitvormingsproces. En juist daarover maken wij ons grote zorgen.
Ik breng onze zorgen langs 5 lijnen naar voren.
1. De volgorde der dingen klopt niet
Vandaag wordt gevraagd om een principiële stap: grondruil én actief grondbeleid op een strategische locatie. Terwijl er nog geen helder beeld bestaat van de toekomst van het gebied.
De Omgevingsvisie is helder: eerst samen met stakeholders een gebiedsvisie voor 't Eiland ontwikkelen. En pas dán besluiten over grondbeleid. Het zou zomaar kunnen dat op basis van een gebiedsvisie het omgevingsplan wordt aangepast en de mogelijkheid ontstaat om op 't Eiland een mix van woningen te bouwen waardoor sociale woningbouw wél betaalbaar wordt.
Dit is te vroeg, zolang:
- er geen gebiedsvisie voor 't Eiland is,
- de financiële gevolgen voor de GREX Scheldekwartier onbekend zijn,
- en de kosten voor sloop, asbest en sanering niet inzichtelijk zijn.
2. Essentiële informatie ontbreekt
Dijkversterking – wie betaalt wat?
Het Waterschap plant dijkversterking pas rond 2040. Het is nog niet duidelijk hóe: binnendijks, buitendijks of hybride. Toch stelt het Waterschap nu al zware eisen aan nieuwbouw.
Als de huidige woningen nog 15 jaar hadden meegekund, zou l'Escaut in 2040 waarschijnlijk gewoon in aanmerking komen voor nadeelcompensatie. Waarom het gesprek over compensatie niet nu al starten?
Is door l'Escaut onderzocht of compensatie mogelijk is via Rijk, provincie of Waterschap? In de stukken zien we geen onderzoek naar deze route.
Het Waterschap weet nog niet welke methode wordt gekozen, maar lijkt uit te gaan van de meest ingrijpende variant. Daarom voelt het onredelijk om andere partijen nu al op te laten draaien voor meerkosten.
3. Grote financiële vraagstukken zonder antwoorden
Sloop en sanering: Wat kosten sloop, asbestverwijdering en bodemsanering? Er zijn rapporten die wijzen op vervuiling. Wie draagt welke kosten? Die inzichten ontbreken.
Parkeren: De parkeerplaatsen aan de Koningsweg verdwijnen. Volgens de stukken wordt dat opgelost in de Machinefabriek, maar waar parkeren toekomstige bewoners van het nieuwe complex zelf?
Impact GREX Scheldekwartier: Als we de Koningsweg – nu bedoeld voor duurdere appartementen – inzetten voor sociale woningbouw, daalt de opbrengst. Maar hoeveel precies? De cijfers liggen er niet.
Voorzitter: Zonder deze financiële onderbouwing kan de raad geen goed besluit nemen.
4. Belangen in balans
Er liggen meerdere belangen op tafel: l'Escaut wil woningen vervangen, het Waterschap anticipeert op dijkversterking, de gemeente stuurt op betaalbaarheid, bewoners willen perspectief.
Maar wat betekent dit voor Vlissingen over 10, 20, 30 jaar? Zonder doorkijk naar toekomstscenario's kunnen we niet bepalen welk belang het zwaarst moet wegen.
5. De logische stap: eerst meerdere scenario's
Er zijn alternatieven die niet zijn onderzocht:
- scenario's waarin de gemeente wél of géén grondeigenaar wordt,
- scenario's met verschillende woningprogramma's op 't Eiland,
- tijdelijke invullingen zolang dijkversterking onzeker is,
- compensatie of cofinanciering van Rijk, provincie of Waterschap.
En voorzitter: we hébben de tijd. De dijkversterking komt pas na 2040. De enige urgentie is de staat van de woningen – en ook daarvoor bestaan tijdelijke oplossingen.
Conclusie
Het gaat ons niet om vertraging. Het gaat om zorgvuldigheid, transparantie en toekomstbestendig bestuur.
Daarom stellen wij voor:
→ Niet in te stemmen met het huidige raadsvoorstel.
En het college te verzoeken om:
- Een gebiedsvisie met meerdere uitgewerkte scenario's, inclusief ruimtelijke, financiële en maatschappelijke effecten.
- Volledige financiële transparantie: sloop- en saneringskosten, gevolgen voor de GREX Scheldekwartier, parkeervoorzieningen, en een realistisch plan-economisch perspectief voor 't Eiland.
- Compensatie- en cofinancieringsmogelijkheden bij Rijk, provincie en Waterschap serieus te onderzoeken.
- Pas daarna een voorstel terug te brengen, zodat de raad werkelijk kan kiezen.
Voorzitter: De bewoners verdienen duidelijkheid. De raad verdient volledige informatie. En Vlissingen verdient een besluit dat standhoudt – vandaag, morgen en over decennia.
Dank u wel.